Kerst | Van een glimlach in 1952 tot een traan in 2019

Geert de Jonge | Columnist

Geboren werd ik in 1952 in een klein ziekenhuis in Franstalig België. Volgens mijn moeder had mijn vader bij mijn geboorte een hele brede glimlach op zijn gezicht waarmee hij wilde zeggen: ‘Zo dat is ook weer geklaard’. In de 67 jaren sindsdien is Kerst veranderd in mijn beleving. Als schipperskind heb ik de Kerstdagen in vele havens van België, Duitsland en Nederland doorgebracht. Een aantal etappes uit mijn leven noteer ik in het hier en nu.

Van 1 maar 1962 tot en met 17 juli 1965 verbleef ik op een internaat voor schipperskinderen. En eens in de 6 tot 8 weken meerden mijn ouders af in de nabijheid van het internaat in Rotterdam en mocht ik naar mijn vader en moeder. Mijn ouders hebben veel geld moeten betalen voor het verblijf van mij op het schippersinternaat en voor de particiliere school. In die tijd bestond er nog geen leerplicht voor schipperskinderen.

Op 5 december waren schipperskinderen vrijwel nooit aan boord omdat we naar de schippersschool bezochten. Ik ook dus.. Dus Sinterklaas met Zwarte Piet werd gevierd met de Kerstman en dan meestal op Kerstavond | 24 december. Mijn varende ouders lagen bij voorkeur afgemeerd in één van de Rotterdamse havens in de Kerstperiode en Oud & Nieuw. Dat is zelden gebeurd. Meestal lag het schip elders in een haven in België, Duitsland of Nederland.

Waar mijn ouderlijk schip ook lag afgemeerd tegen de Kerst ging iedereen naar haar of zijn ouders en ik dus ook. Het maakte niet uit of het nu Hamburg, Bremen of Antwerpen was de cadeautjes speelden bij mij de hoofdrol. En dat er uit de maagd Maria voor meer dan tweeduizend een vredeskind is geboren had ik destijds minder aandacht voor. Op het internaat ging iedereen op zondagmorgen naar de Nederlands Hervormde Kerk van Delfshaven. In de middag werd Gods woord in het park nabij de Euromast gebracht door het Leger des Heils en de weekendoverblijvers op het internaat beleefden ook dat.

Soms maakt een Kerst diepe indruk op een kleine jongen als mij. In deze tijd dwalen mijn gedachten nog wel eens vaak af naar de Kerst in Hamburg. Op Kerstavond | 24 december | nadat de cadeautjes waren uitgepakt gingen mijn ouders, mijn broer en ik naar de Kerstviering in de Sankt Michaelis-Kirche | zie foto links | in de Hanzestad. Een grote kerk met daarin een grote Kerstboom en een groot koor. Bijna alle plaatsen waren al bezet toen ons gezin binnen kwam maar we kregen een plaatsje.

Ik had vooral aandacht voor de grote versierde Kerstboom en wat het koor zong. De Kerstboom en dat koor maakte een enorme indruk op me. Van de gebeden, schriftlezingen en de preek in de Duitse taal heb ik destijds vrijwel niets begrepen. Later op de Middenschool | te vergelijken met HBS | ben ik voor mijn examen Duits geslaagd met een 9.

Op Eerste Kerstdag gingen we als gezin naar de Hamburger Weihnachtsmarkt in de Altstadt. En we aten currywurst en dronken warme chocolademelk met slagroom. Op de markt werd niets gekocht. Dat deden mijn vader en moeder gewoon niet. Weer aan boord was het tijd om te spelen met de kraan die ik op Kerstavond had gekregen van Sinterklaas en Zwarte Piet maar die door de Kerstman werd gebracht. De Tweede Kerstdag bleven we als gezin aan boord van het schip en hadden we de hele dag voor ons zelf. En zo is het ook z’n beetje gegaan in de havens van andere plaatsen waar mijn ouders met hun schip afmeerden voor de Kerst.

De Kerstviering in een kerk hebben we als gezin niet ieder jaar beleefd. Als landrot heeft mijn vader in Arnhem enige jaren wel een Kerstviering in een kerk voor schippers georganiseerd in samenwerking met de Nederlands Hervormde Kerk. Maar jaren later hebben mijn vader | mijn vader zie foto links | en moeder het geloof verlaten. Mijn vader was er wel met groot gebracht en mijn moeder niet. Als tiener woonde ik aan de wal en was ik van schipperskind ook een landrot geworden. En dat ben ik heden ten dage nog. Interesse om zelf schipper te worden als mijn vader heb ik nooit gehad. Toch is de interesse voor de vaart in de breedste zin van het woord nog altijd aanwezig.

Vanaf de tijd dat ik op eigen benen sta en zelf ouder ben geworden van een dochter heeft Kerst voor mij weer een nieuwe dimensie gekregen. Wellicht niet realistische gedacht maar het voelt wel zo.

Mijn dochter | mijn moeder en dochter zie foto links | oefent een medisch beroep uit en wil nog graag specialist worden in het noorden van Nederland. Zij beleeft haar eigen leven maar met Kerst gaat haar voorkeur er naar uit om ‘af te meren’ in haar ouderlijk huis, als ze vrij is natuurlijk. En daar ben ik erg blij mee. We doen samen op Kerstavond | 24 december | elkaar cadeautjes geven. Net als vroeger bij mijn ouders aan boord van het schip. De geschiedenis herhaalt zich voor een deel. Sinterklaas en Zwarte Piet zijn in mijn gezin afgeschaft en de Kerstman doet zijn werk goed. De Kerstdagen brengt mijn gezin | mijn vrouw, mijn dochter en ik | door bij leden van mijn schoonfamilie.

Kerst – Helaas zonder mijn ouders. Mijn vader overleed in 1991 en mijn moeder in 1992. En die verandering went nooit. Die glimlach van mijn vader bij mijn geboorte in 1952 heb ik nooit kunnen waarnemen. Wel de traan die ik nu op mijn wang voel in 2019.

Weihnachten , Weihnachten bin ich zu Haus. Wennauch nur im Traum.
Weihnachten stehe ich bei Mutter zu Haus. Unter den Tannebaum
Ich höre die Glocken der Heimat. Seh’zwei Menschen die mir ihre Liebe geschenkt
Sie sind leider nicht mehr hier. Doch die Träume in mir sagen heut’
Habt Dank dafür

Welkom bij het Holland Magazine