Eurovisie | European Broadcasting Union

eurovisie.1 (500x281)In de jaren vijftig en zestig bracht de televisie voor veel Nederlanders de wereld in hun huiskamer. Het medium vergrote hun belevingswereld en de echte buitenwereld werd kleiner. De televisie werd een venster op de wereld. De uitzendingen van de Eurovisie, zoals bijvoorbeeld het Eurovisie Songfestival, Olympische Spelen en Koninklijke Huwelijken, speelden daarbij een belangrijke rol.

European Broadcasting Union, zoals de nieuwe naam van de overkoepelende Eurovisie organisatie inmiddels luidde onder leiding van de Zwitser Marcel Bezençon – hij was tevens directeur-generaal van de Zwitserse omroep – besloten in te voeren van een “televisieweek”, waaraan alle zitting hebbende landen zouden deelnemen. De planning was dit te doen in de week van 6 juni 1954. Op die bewuste dag vond de eerste officiële Eurovisie-uitzending plaats met een verslag van het bloemencorso in het Zwit- serse Montreux. Dezelfde dag was er zelfs nog een tweede Eurovisie uitzending vanuit Rome die in Groot Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland, België en Zwitserland door ongeveer 50 miljoen is bekeken. De ruim 50 miljoen kijkers in Europa waren verbaasd dat het mogelijk was om televisiesignalen over dergelijke afstanden rechtstreeks te ontvangen. Met name in Engeland stelt men dat de kroning van Koningin Elisabeth II van Engeland op 2 juni 1953 ook de eerste Eurovisie uitzending is geweest, echter het ging destijds om een proef.

Deze eerste officiële uitzenddag van de Eurovisie was mede mogelijk geworden door het gebruik van een netwerk aan verbindingen, bestaande uit bijna 6.000 kilometer aan ver- bindingskabels en uiteraard door de inzet van straalverbindingen, die een rechtstreeks contact mogelijk maakten tussen 46 verschillende tv-zenders en 80 relaisstations, zowel in Groot-Brittannië als op het vaste land van Europa. Naar het noorden toe was vanuit Londen een verbinding gelegd met Glasgow, terwijl Rome het zuidelijkste punt van ontvangst was van deze Eurovisie-uitzending. Verbindingen waren er ook via Londen en het Kanaal naar Lille in Frankrijk. Hier was voor die dag het technisch centrum ingericht vanwaar het signaal naar het zuiden, Parijs en Rome ging en richting het noorden waren er onder meer verbindingen met Brussel en Lopik. Via de zender in Lopik werd het voor 8.500 Nederlandse gezinnen mogelijk deze eerste Eurovisie-uitzending te zien. Dit getal is gebaseerd op het aantal tot op dat moment in ons land verkochte ontvangsttoestellen. Het was het begin van een groot aantal Eurovisie-uitzendingen. In juni 1954 volgden nog uitzendingen van onder andere internationale kampioenschappen atletiek in het Engelse Glasgow, het optreden van Circus Elleboog in Amsterdam en op de legendarische 16-de juni 1954 de openingswedstrijd van het Wereldkampioenschap Voetbal, dat in dat jaar werd gehouden in Zwitserland.

In de daarop volgende twee jaren waren er andermaal diverse uitzendingen, waarvan een aantal met name genoemd mogen worden. Eén daarvan bijvoorbeeld de Olympische Winterspelen in het Italiaanse Cortina D’Ampezzo in 1956 en ook het sprookjeshuwelijk van Prins Rainier en Prinses Gracia van Monaco, in die dagen een romantisch gebeuren van de eerste orde maar ook de uitge- breide verslaggeving van een mijnramp in Marcinello in augustus 1956. Het was het soort onder- werpen dat in die tijd bij grote delen van de bevolking sterk aansloeg. Ze werden ook verslagen op een manier die daarbij paste. Filmsterren, royalty, folklore en rampen en niet te vergeten sport vormden de belangrijkste ingrediënten van de uitzendingen.

Gedurende de eerste jaren werden er al tal van initiatieven aangedragen te komen tot jaarlijks terugkerende evenementen, die via de Eurovisie uitgezonden konden worden. Die kwamen er ook. Ieder nieuw jaar begon en begint nog steeds met de uitzending van het Nieuwjaarsconcert vanuit Wenen, gevolgd door het Schansspringen in Garmisch-Partenkirchen. Maar uitzonderlijk veel kij- kers trekt jaarlijks het Eurovisie Song- festival dat in 1956 voor het eerst vanuit het Zwitserse Lugano werd georganiseerd.

Vanaf september 1957 werd er een Eurojournaal gemaakt, waaraan België, Nederland, Engeland, Frankrijk en Italië deelnamen. Het overlijden van Paus Pius XII op 9 oktober 1958 was aanleiding voor andere landen ook deel te gaan nemen. Op die manier werden ook de omroepen in Duitsland, Zweden en Denemarken betrokken bij de uitwisseling van nieuws. De daarop volgende drie jaar was er onder meer een programma vanaf de We- reldtentoonstelling in Brussel in 1958. Miljoenen kijkers in tien landen keken naar het programma “Rendez-vous van de Naties”. Vervolgens werd in hetzelfde jaar voor de tweede maal verslag gedaan van de Wereldkampioenschappen Voetbal, dat in dat jaar werd gehouden in Zweden en door Brazilië werd gewonnen. In 1959 konden we onder meer rechtstreeks zien hoe President de Gaulle in Frankrijk werd geïnstalleerd. Het jaar daarop was er volop verslaggeving van de Olympische Spelen vanuit Rome, terwijl het jaar werd afgesloten met een verslag van de huwelijksplechtigheid van Koning Boudewijn en Koningin Fabiola van België.

eurovisie.3Maar inmiddels was de Eurovisie al lang niet meer de enige overkoepelende organisatie voor televisie in Europa. In februari 1960 was namelijk de Intervisie opgericht. Doel van deze or- ganisatie was een soortgelijke samenwerking tussen de diverse landen in Oost-Europa. Door de samenwerking tussen Intervisie en Eurovisie kon ook het westen via een lijnverbinding tussen Rusland en Finland mee gekeken worden naar de triomfantelijke ontvangst van Yuri Gagarin, de Sovjetruimtevaarder in Moskou. Tevens werden nabij de grens tussen West- en Oost-Europa koppelpunten aangelegd waardoor uitwisseling van nieuws ook mogelijk werd. In 1961 was het verslag van de ontmoeting tussen president Kennedy (VS) en Chroestjow (Sovjet-Unie) een absoluut hoogtepunt. Maar in 1962 moet zeker de lancering van Telstar 1 satelliet op 10 juli worden genoemd. De kleine bolvormige kunstmatige satelliet was de eerste communicatiesatelliet, waardoor er beelden vanuit Amerika naar Europa konden worden gestraald.

Na de lancering werd op 23 juli van dat jaar het eerste intercontinentale Eurovisie-programma uitgezonden in Noord-Amerika. Met de inzet van liefst 50 camera’s en 20.000 kilometer aan straalverbindingen werden zowel de Europese als Amerikaanse kijkers bereikt. Er keken zo’n 150 miljoen mensen. Verslag werd gedaan van de Lappen in Noord-Finland, de Sicilianen in Zuid-Europa, het Louvre in Parijs, de Sixtijnse kapel in Rome, de Britse kroonjuwelen en de activiteiten in een kernenergiecentrale in Zwitser- land.

De satellieten kwamen onmiddellijk van pas nadat de Amerikaanse president Kennedy op 22 november 1963 werd vermoord in Dallas. Via liefst tien verschillende satellieten werden de beelden van de begrafenis richting Europa uitgezonden, terwijl er een satelliet werd ingezet voor het door- sturen van reacties uit Europa richting de VS. Dat wil niet zeggen dat de satellieten constant in gebruik waren. Men kon er slechts een signaal mee doorsturen wanneer de betreffende satelliet gunstig ten opzichte van het ontvangende land stond. In die tijd hadden de satellieten namelijk nog geen vaste plek aan de hemel maar draaiden om de aardbol. Ongeveer een half uur gedurende de omwenteling om de aarde, die iets meer dan drie uur in beslag nam, was het mogelijk signalen te ontvangen. De plechtigheid rond de begrafenis van Kennedy kon op die manier gedeeltelijk recht- streeks in Europa worden bekeken. De Eurovisie stuurde het signaal nog eens door via Intervisie naar de landen in Oost-Europa. Zo werd het mo- gelijk dat 200 miljoen kijkers in 23 Eurovisie en 7 Intervisie landen de uitvaartplechtigheid konden zien. De eerste vaste satelliet was de Syncom, die werd gelanceerd 2 op 26 juli 1963 en sindsdien verschijnt er veelvuldig in beeld ‘live via satellite’.

De Eurovisie heeft zich behoorlijk ontwikkeld. De meeste zendtijd aan één en hetzelfde item werd be- steed aan het overlijden van Paus Johannes XXIII en de verkiezing van zijn opvolger: 24 uur. Een enorm aantal uren voor die tijd en veel daarvan was pure wachttijd. Echt nieuws was er pas, toen de witte rook kringelend boven het Vaticaan verscheen om aan te geven dat de kardinalen een nieuwe paus hadden gekozen. In 1964 was er trouwens de eerste verbinding met Azië, toen tal van verbindingen per satelliet werden gemaakt voor de verslaggeving van de Olympische Spelen, die in de zomer in Japan werden gehouden.

Inmiddels is Europa meer dan een halve eeuw verwijderd van het moment van de eerste internationale uitwisseling van beelden, die zou leiden tot de Eurovisie. Tegenwoordig schieten er duizenden satellietsignalen per dag over de aardbol. Ze gaan via tal van satellieten, die inmiddels allen een vaste positie in een baan om de aarde hebben, probleemloos vanaf de uitzendlocatie rechtstreeks de huiskamers in. Het Eurovisie Songfestival is een institutie en de liedjes zijn een genre apart geworden. Het is vanzelfsprekend om grote gebeurtenissen overal ter wereld rechtstreeks te kun- nen volgen. Aan elk militaire conflict tussen naties gaat bijna automatisch gepaard met een media-oorlog. Oorlogen worden rechtstreeks uitgezon- den vanaf zee, het land en/of uit de lucht. Niemand die zich ooit druk zal maken hoe dit mogelijk is, want het is immers allemaal zo normaal dat we kunnen schakelen tussen zestig of meer kanalen op de televisie. Toch is het goed om eens stil te staan hoe het in de beginjaren van de televi- sie, toen de wereld nog groter was, allemaal is ontwikkeld. Intervisie bestaat niet meer en de aangesloten landen zijn allemaal lid geworden van Eurovisie. Anno 2016 is Eurovisie een toonaangevende radio- en televisie organisatie die is gezeteld in het Zwitserse Genève en de technische centrale is gevestigd in de Belgische hoofdstad Brussel.