Europese Unie | De hoofdsteden vanaf het jaar 509 – 1993

Koninkrijk der Nederlanden

Amsterdam is de hoofdstad van Nederland vanaf de tijd van het bestuur van Lodewijk Napoleon over Nederland, dat hem door zijn oudere broer Napoleon I was gegeven in 1806. Als hoofdstad van het nieuwe koninkrijk koos hij Amsterdam en na een feestelijke binnenkomst in de stad, kreeg hij op 20 april 1808 de stadssleutels overhandigd. Deze dag wordt gezien als de eerste dag van Amsterdam als hoofdstad van Nederland. Grondwettelijk is Amsterdam hoofdstad sinds 1983, bij de grondwetsherziening. De stad herbergt 180 nationaliteiten.

Bondsrepubliek Duitsland | Bundesrepublik Deutschland

In zijn geschiedenis, die teruggaat tot de dertiende eeuw, was Berlijn de hoofdstad van Pruisen  van 1701 tot 1871. Het Duitse Keizerrijk  van 1871 tot 1918, de Weimarrepubliek  van 1919 tot 1933 en nazi-Duitsland van 1933 tot 1945. Ten tijde van de Duitse deling | 1945 tot 1991 | was Bonn de hoofdstad van West-Duitsland en van Oost-Duitsland | beter bekend onder de naam: DDR | Oost-Berlijn. Overigens de DDR-regering duidde altijd Berlijn aan als hoofdstad, hetgeen als een onjuiste weergave van de feiten werd gekenmerkt door het westen; moest zijn Oost-Berlijn. Na de hereniging in 1991 werd  besloten dat Berlijn Bondshoofdstad zou worden.

Koninkrijk België | Royaume de Belgique | Königreich Belgien

De stad werd achtereenvolgens de hoofdstad van het hertogdom Brabant, de Zeventien Provinciën, de Zuidelijke Nederlanden, het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden | tezamen met Amsterdam |. Op 21 juli 1831 besteeg Leopold I de troon als eerste Koning der Belgen. En werd Brussel uitgeroepen tot hoofdstad van het nieuwe koninkrijk. In 1883 werd België een bondsstaat. De Vlaamse Gemeenschap en het Vlaams Gewest hebben Brussel als hoofdstad. In Franstalig België ligt het ingewikkelder. Het Waals Gewest heeft Namen als hoofdstad en de Franse Gemeenschap Brussel. De Duitstalige Gemeenschap heeft Eupen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft Brussel als hoofdstad.

Groothertogdom Luxemburg | Groussherzogtum Lëtzebuerg | Grand-Duché de Luxembourg | Großherzogtum Luxemburg

In 1354 verheft keizer Karel IV het graafschap tot hertogdom met Luxemburg-Stad als hoofdstad. Het groothertogdom Luxemburg is een van de kleinste landen van Europa en is ongeveer even groot als de provincie Drenthe. Luxemburg heeft twee volksliederen: een burgerlijk volkslied | titel: Ons Heemecht | en een groothertogelijk volkslied | titel: Wilhelm |. Het groothertogelijke volkslied werd in 1919 gecomponeerd door Nikolaus Welter en heeft in tegenstelling tot het burgerlijk volkslied geen tekst. Het lied Ons Heemecht | hetgeen ‘Ons Vaderland’ betekent | is geschreven in 1864 in het Luxemburgs door Michel Lentz en de muziek is gecomponeerd door Jean-Antoine Zinnen.

Franse Republiek | République Française

In 509 maakt de Frankische koning Clovis Parijs tot een van de hoofdsteden van zijn rijk. Als de omstandigheden na het jaar 900 wat rustiger worden, gaat de stad zich weer uitbreiden buiten de eilanden in de Seine. Omstreeks 1180 wordt, onder de heerschappij van Filips II van Frankrijk een nieuwe stadsmuur gebouwd. Het echte historische centrum is gebouwd op twee eilanden, het Île Saint-Louis en het grotere Île de la Cité wat het oudste gedeelte van de stad is. Over het algemeen is Parijs relatief vlak, met het laagste punt op 35 meter boven de zeespiegel.

Koninkrijk Spanje | Reino de España

Madrid is al sinds 1561 de hoofdstad van Spanje. De eerste historische informatie over Madrid komt uit de 9-de eeuw. Er zijn in de stad nooit sporen van civilisatie gevonden uit de tijd van de Romeinen en de Visigoten, in tegenstelling tot andere steden. Dit is waarschijnlijk te wijten aan het feit dat het gebied waar Madrid ligt niet aantrekkelijk was voor beide volken, Men kon er geen haven aanleggen en het lag niet op de route van de toen belangrijke steden. Door de centrale ligging van de stad, de geschiedenis, politieke en financiële functies wordt Madrid beschouwd als de belangrijkste stad van het Iberisch Schiereiland.

Portugese Republiek | República Portuguesa

In 1143 werd Portugal als land officieel erkend op de conferentie van Zamora, met de prins als Dux Portucalensis. In 1179 werd Afonso I door paus Alexander III tot koning uitgeroepen. Na de Slag van São Mamede werd Guimarães de eerste hoofdstad. Later regeerde de koning vanuit Coimbra. In 1255 werd Lissabon de hoofdstad. Een revolutie in 1910 schafte de monarchie af. In de republiek Portugal werd in 1926 door de Revolutie van de 28-ste mei een dictatuur geïnstalleerd en die zou voortduren tot en met 1974.

Italiaanse Republiek | Repubblica Italiana

Doorheen de geschiedenis van ruim 2700 jaar ontwikkelde de stad zich tot één van de belangrijkste steden van de westerse cultuur. Rome was de hoofdstad van het Romeinse Koninkrijk, de Romeinse Republiek en het Romeinse Keizerrijk. Sinds 1871 is Rome de hoofdstad van Italië. Op 17 maart 1861 vond de Italiaanse eenwording plaats, en sinds de monarchie op 2 juni 1946 door de bevolking werd weggestemd, is het bestaan van de Repubblica Italiana een feit.

Koninkrijk Denemarken | Kongeriget Danmark

Omstreeks het jaar 1500 werd Kopenhagen door koning Johan | koning van 1481 tot 1513 | benoemd tot hoofdstad van Denemarken. De naam Kopenhagen gaat terug op Købmandshavn, dat ‘Koopmanshaven’ betekent. De benaming Koopmanshaven is echter geen juiste omschrijving van de stad. Kopenhagen is geen havenstad meer en ook de industrie is grotendeels vertrokken. Het land heeft twee volksliederen: een burgerlijk volkslied | Der er et yndigt land | en een koninklijk volkslied | Kong Kristian |. Ribe is het oudste stadje van Denemarken, maar ook het oudste van geheel Scandinavië. Ribe werd in 710 na Christus gesticht als marktplaats van Friezen en Vikingen.

Republiek Ierland | Poblacht na hÉireann |Republic of Ireland

In de 5-de eeuw kwam Saint Patrick naar Ierland. In deze tijd was Ierland ook verdeeld in ongeveer vijf koninkrijken: Ulster, Leinster, Munster, Connacht en Mide. Door de jaren heen veranderde er natuurlijk een hoop, maar deze vijf bleven bestaan. De hoofdstad van Ierland was de Taraheuvel. Hier woonde de Hoge Koning van Ierland. In 1172 veroverde koning Hendrik II van Engeland delen van Ierland. In het begin hadden de Engelsen alleen het gebied rond Dublin in hun bezit, maar omdat de Ierse koninkrijken steeds zwakker werden, kon Engeland uiteindelijk heel Ierland veroveren. Aan het eind van de 17-de eeuw was dat gelukt. Ze wilden een onafhankelijk Ierland. En dat werd Ierland op 6 december 1921 met Dublin als hoofdstad van de republiek.

Helleense Republiek | Ελληνική Δημοκρατία

Athene was in de oudheid een grote polis. Een polis was in het oude Griekenland een samenwerkingsvorm van burgers waarbij deze burgers op godsdienstig, militair en economisch vlak samen gingen werken. Het bijzondere aan het oude Athene was, dat hier de eerste democratie ontstond. Athene was de enige Griekse polis waar gewone burgers de macht hadden in een directe democratie. In 1833 volgt Athene het kleine Nauplion op als hoofdstad van het nieuwe koninkrijk. Na een nieuw referendum in 1973 werd de monarchie afgeschaft.

Republiek Finland | Tasavalta Suomi

Helsinki is de hoofdstad van de Republiek Finland sinds 1812. Helsinki werd in 1550 door de Zweedse koning Gustaaf I gesticht, om als handelsconcurrent voor het aan de overkant van de Finse Golf gelegen Tallinn te dienen. Dit streven verliep niet succesvol en bleef een onbeduidend stadje totdat Finland in 1809 door Rusland werd ingelijfd. In 1917 verklaarde Finland de onafhankelijkheid, in 1918 werd die erkend. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Helsinki een van de weinige Europese hoofdsteden die niet door een vreemde mogendheid werd bezet. Helsinki herbergt 130 nationaliteiten.

Republiek Cyprus | Κυπριακή Δημοκρατία | Kıbrıs Cumhuriyeti

Pas enkele eeuwen na de vernietiging van de oostelijke kuststad Salamis | tot dan toe de hoofdstad van het eiland | door de Arabieren in 647 wordt Nicosia tot hoofdstad verklaard; rond 965 na Christus. In 1878 werd het eiland en de stad overgedragen aan het Britse Rijk. Sinds 1960 is Nicosia de hoofdstad van de onafhankelijke republiek Cyprus. Vanaf 1975 is het tevens de hoofdstad van het de-facto onafhankelijke Turkse republiek Noord-Cyprus en is de stad in tweeën gedeeld. Op 3 april 2008 is de Ledrastraat in het centrum na 34 jaar weer openge- steld voor publiek; een interne doorgang tussen het Grieks en Turkse deel van de stad. Van de bevolking is 68% Grieks en 27% Turks.

Republiek Bulgarije | Република България

In 1878 namen de Russen tijdens de Russisch-Turkse Oorlog de stad in. Sofia werd na de Turkse nederlaag in 1879 de hoofdstad van het Vorstendom Bulgarije. Aanvankelijk was dat alleen de noordelijke helft van het land, omdat Bulgarije in het Verdrag van Berlijn was opgesplitst. Het was toen de derde stad van het land. Roese en Varna waren beide groter. Ook Plovdiv, de hoofdstad van de zuidelijke helft van Bulgarije, toen bekend als Oost-Roemelië, was op dat moment groter. Vanaf de hereniging van Bulgarije in 1885 zou de stad snel groeien. Tussen 1879 en 1939 nam het inwonertal fors toe; van 20.000 tot 300.000.

Republiek Estland | Eesti Vabariik

Estland is met een landoppervlakte van 45.226 km² net iets groter dan Nederland dat 41.532 km² groot is. In 1918 werd Estland, dat voor die tijd tot Rusland behoorde, een onafhankelijke staat. Het werd in 1940 geannexeerd door de Sovjet-Unie en herkreeg zijn onafhankelijkheid in 1991. Na het besluit tot annexatie van Estland door de Sovjet-Unie in 1940 werd Talinn de hoofdstad. Het werd dan ook gebouwd tussen 1894 en 1900 toen Estland onderdeel was van het Russische rijk. De stad ligt aan de Baai van Tallinn, een onderdeel van de Finse Golf. Aan de andere kant van de Finse Golf ligt het veel jongere Helsinki.

Republiek Hongarije | Köztársaság Magyarország

Boeda – dat strategisch op een heuvel ligt – kreeg in 1247 een kasteel en werd in 1361 de hoofdstad van het koninkrijk Hongarije. De stad werd in 1873 gevormd door het samenvoegen van Boeda en Óbuda op de westelijke oever van de Donau met Pest op de oostelijke oever; Boedapest is gelegen aan weerszijden van de Donau.. Vóór 1873 noemde men de steden gezamenlijk Pest-Boeda. De naam Boeda betekent ‘klein huis’ en de naam Pest betekent ‘hol’. De stad herbergt tegenwoordig bijna een vijfde van alle inwoners van Hongarije en speelt in het land een dominante rol op vele gebieden. De Sovjets verschenen in 1945 als bevrijders, maar bleken in de praktijk de veroveraars. De opstand eind 1956 maakte duidelijk dat de Sovjets de baas waren. In 1989 werd het land weer een vrije democratische republiek.

Republiek Letland | Latvijas Republika

Riga werd gesticht in 1201 en is een voormalige Hanzestad en hoofdstad van Letland sinds 13018 en de grootste stad van het land en van de Baltische landen. De stad ligt aan weerszijden van de Westelijke Dvina rivier. Het is het politieke, economische en culturele centrum van Letland. Een voorlopig einde aan de Russische overheersing kwam in 1917 toen de stad werd ingenomen door Duitse legers. In 1918 werden de Baltische landen conform het Verdrag van Brest-Litovsk onder protectoraat van Duitsland gesteld. Na beëindiging van de Eerste Wereldoorlog werden ze na 700 jaar voor het eerst staatkundig onafhankelijk. In de periode tussen de wereldoorlogen verplaatste Riga haar economische aandacht nog sterker dan tevoren naar het westen. De Letten kwamen in 1944 weer onder Sovjet-gezag. De economische hervormingen onder de naam perestrojka geïnitieerd door de laatste Sovjetleider Michail Gorbatsjov, leidden tot toenemende vrijheid. Zij gaven de Letten de moed om op 21 augustus 1991 volledige onafhankelijkheid te proclameren.

Republiek Malta | Repubblika ta’ Malta

Op 28 maart 1566 werd de eerste steen gelegd. Paus Pius IV gaf ingenieur Francesco Laparelli opdracht de vestingsstad te ontwerpen. De stad werd vernoemd naar Grootmeester Jean de la Vallette, die van 18 mei 1565 tot en met 11 september 1565 het eiland had verdedigd tegen de Turken. De evangelist Lucas beschrijft in Handelingen 27-28 dat de apostel Paulus op het eiland Malta schipbreuk leed. Hoewel Lucas niet schrijft dat Paulus op het eiland evangeliseerde, wordt Paulus vereerd als de beschermheilige van Malta, omdat hij er het evangelie zou hebben gebracht. Volgens de Maltezers vond zijn schipbreuk plaats in het jaar 60 in St. Paul’s Bay.

Republiek Litouwen | Lietuvos Respublika

Vilnius is de hoofdstad van Litouwen, gelegen in het zuidoosten van dit Baltische land aan de rivieren de Vilnelė en de Neris. De stad werd beroemd nadat Gediminas – de heersende groothertog in 1316 – Duitse kooplieden uitnodigde, om naar de stad te komen. In 1387 verleende Władysław II Jagiełło – de koning van Polen en grootvorst van Litouwen – de stad stadsrechten en sindsdien draagt de stad de titel van hoofdstad. Gedurende de laatste honderd jaar is de samenstelling van de bevolking van Vilnius grondig veranderd. Onder Russisch bewind werden er in 1897 en onder Pools bewind in 1931 volkstellingen gehouden, waarbij niet naar de nationaliteit, maar wel naar de moedertaal van de inwoners werd gevraagd. In 1897, onder Russisch bestuur, sprak 40% Jiddisch, 30,1% Pools, 20,9% Russisch, 4,3% Wit-Russisch, 2,1% Litouws en 2,6% een andere taal. In 1931, onder Pools bestuur, sprak er van de inwoners 65% Pools, 28% Jiddisch, 3,8% Russisch, 0,9% Wit-Russisch, 0,8% Litouws en 0,4% een andere taal. Tijdens de jaren van het Sovjet-bestuur steeg het aantal Litouwstaligen naar circa 55% van de bevolking en het aantal Russischtaligen naar 22%. Het aantal Poolstaligen daalde tot ongeveer 21%, terwijl het Jiddisch in Vilnius en geheel Litouwen na de Tweede Wereldoorlog zo goed als uitstierf.

Republiek Kroatië | Republika Hrvatska

De stad Zagreb was in 1242 door koning Béla IV in een pauselijke bul tot Vrije Koninklijke Stad verheven en werd feitelijk benoemd tot hoofdstad van het Koninkrijk Kroatië en in 1929 Koninkrijk Joegoslavië . Het land bleef op papier nog een koninkrijk tot en met 16 april 1941. In 1934 werd koning Alexander door middel van een samenzwering  al vermoord.  Kroatië werd met Bosnië en Herzegovina en Syrmië verenigd in de Onafhankelijke Staat Kroatië, een fascistische vazalstaat. Na de overwinningen van de communistische partizanen werd het Joegoslavië van voor de oorlog weer herenigd. Maar deze keer onder een communistisch regime onder leiding van Tito, die president was van 14 januari 1953 tot en met 4 mei 1980. In 1990 van de vorige eeuw leidden de eeuwenoude tegenstellingen tussen Serviërs, Albanezen, Kroaten en Bosniërs tot het uiteenvallen van de Joegoslavische statenbond. Op 25 juni 1991 verklaarde Kroatië zich onafhankelijk.

Republiek Oostenrijk | Republik Österreich

Wenen kreeg in 1438 de titel ‘Rijkshoofdstad van Oostenrijk’ en ligt aan de Donau. In 1526 werd Wenen een keizerstad. Op 11 november 1918 verklaarde keizer Karel I geen deel meer te zullen nemen aan staatsaangelegenheden en werd Oostenrijk een republiek. De keizer trad dus niet af. Hij vertrok met zijn gezin naar Zwitserland. Wenen is een centrum van klassieke muziek. Beroemde componisten die in Wenen gewoond en gewerkt hebben zijn onder meer Wolfgang Amadeus Mozart, Joseph Haydn, Ludwig van Beethoven, Franz Schubert, Johann Strauss sr., Johann Strauss jr. en Gustav Mahler. De Wiener Sängerknaben werd in 1498 gesticht door keizer Maximiliaan 1.

Republiek Polen | Rzeczpospolita Polska

De eerste vermelding van Warschau dateert van 1241 en de stad ligt in het historische landsdeel Mazovië aan de rivier Wisła. Aanvankelijk was het de hoofdstad van het vorstendom Mazovië, maar in 1596 verplaatste de Poolse koning zijn residentie van Kraków naar het centralere Warschau en werd de stad tot hoofdstad benoemd. De Tweede Wereldoorlog verliep tragisch voor de stad. Het omvangrijke joodse getto werd vernietigd na de joodse opstand in 1943, en de stad werd goeddeels verwoest tijdens en na de Opstand van Warschau van 1944. Na de val van het communisme in 1989 is Warschau verworden tot een moderne stad waarin altijd het verleden een rol zal spelen.

Republiek Slovenië | Republika Slovenija

Op 7 maart 1990 werd de naam van het land van Socialistische Republiek Slovenië gewijzigd in Republiek Slovenië. Slovenië werd een soevereine staat nadat het op 25 juni 1991 zijn onafhankelijkheid uitriep. De hoofdstad is Ljubljana en het was niet te achterhalen hoe lang het al de hoofdstad van het land is. In Slovenië wordt de president tot het staatshoofd gerekend. Borut Pahor is nu de president. Er worden om de vijf jaar presidentsverkiezingen gehouden en een president kan maximaal twee termijnen, dus tein jaar, de president zijn. De president is de opperbevelhebber van het leger, maar het parlement houdt de controle over het leger. De regeringsleider is de premier.

Slowaakse Republiek | Slovenská Republika

Slowakije vormde gedurende de twintigste eeuw één geheel met het taalkundig en cultureel nauw verwante Tsjechië onder de naam Tsjecho-Slowakije. Sinds de val van de Sovjet-Unie, de Fluwelen Revolutie en de splitsing van Tsjecho-Slowakije werd Slowakije op 1 januari 1993 onafhankelijk. Bratislava heet pas sinds 1919 zo en is sinds 1920 d hoofdstad. De stad heette aanvankelijk in het Slowaaks Prešporok: die naam was ontleend aan het Oud-Duitse Preslavasburch | in moderner Duits Preßburg en was een belangrijk Joods centrum |, dat verwees naar de burcht die hertog Vratislav van vorstendom Moravië hier had laten bouwen.

Tsjechische Republiek | Česká Republika

Praag is de hoofdstad en grootste stad van het land en wordt ook wel de Gouden Stad genoemd en ligt aan de rivier de Moldau. Een aantal grote rivieren ontspringt in Tsjechië zoals de Elbe, de Moldau, de Morava en ook de Oder. Omdat het sinds 1940 onafhankelijke Slowakije eveneens staatkundig werd opgeheven, kon Praag nu weer de hoofdstad van Tsjecho-Slowakije worden. Met de staatsgreep van 25 februari 1948 greep de Communistische Partij van Tsjecho-Slowakije de politieke macht. Er volgde een tijd van onderdrukking, die pas in de jaren 60 enigszins gematigd werd. 1968 was het jaar van de Praagse Lente, maar in augustus van dat jaar werd deze vreedzame matigingspoging hard neergeslagen door de Sovjet-Unie, Polen, Hongarije en Bulgarije, vier partners uit het Warschaupact. Het bekendste protest tegen de bezetting is de symbolische zelfverbranding van Jan Palach op 16 januari 1969. In 1989, nadat de Berlijnse Muur was gevallen en de Fluwelen Revolutie had plaatsgevonden, werd Tsjecho-Slowakije in 1989 bevrijd van communistische invloeden. Praag profiteerde enorm van de nieuwe situatie, wat een sterke economische groei tot gevolg had. In 1993, na de splitsing van Tsjecho-Slowakije in Tsjechië en Slowakije, werd Praag de hoofdstad van de Tsjechische Republiek.

Republiek Roemenië | Republica România

Sinds 1698 is Boekarest de hoofdstad van Roemenië. Het land kent veel culturen, talen en religies die onderling beïnvloed zijn. Tussen de Wereldoorlogen werd Boekarest ‘Parijs van het Oosten’ genoemd omdat de stad in die tijd erg elegant was. Sindsdien is echter een groot deel van het historisch centrum verwoest of beschadigd, eerst in de Tweede Wereldoorlog, later door de aardbeving van 1977 en niet het minst door de politiek onder Nicolae Ceaușescu, waarvoor hele stadsdelen moesten wijken.

Koninkrijk Zweden | Konungariket Sverige

Stockholm is de hoofdstad van Zweden. In 1634 werd de stad de officiële hoofdstad. De stad ligt op veertien met bruggen verbonden eilanden, op de plaats waar het Mälarmeer met de Oostzee in verbinding staat. Veel inwoners van Stockholm hebben dan ook een boot, of zelfs een buitenhuis op een eilandje. Tijdens de zomer zijn er op veel plaatsen aan de rand van het water zonnebaders, zwemmers en vissers te zien. Het oudste deel van Stockholm is de Oude Stad, of Gamla Stan. Deze wijk op het eiland Stadsholmen doet bijna Zuid-Europees aan door de smalle straten en huizen die in okerkleur of rood zijn geschilderd. Op dit eiland is ook het Koninklijk Paleis gebouwd.

Welkom bij het Holland Magazine