Anne de Vries | Bartje: ‘Ik bid nie veur brune bon’n!’

Het boek Bartje, geschreven door Anne de Vries | geboren op 22 mei in 1904 in Kloosterveen bij Assen en overleden op 29 november 1964 in Zeist bij Utrecht | verscheen in 1935. Het boek is geen autobiografie, maar geeft wel een beeld van het Drentse platteland tijdens de kindertijd van de schrijver.

Zijn jeugd bracht hij door op een oude boerderij in het buitengebied van Assen. Na zijn lagere school- jaren had hij veel kleine baantjes, totdat hij op voorspraak van het schoolhoofd de opleiding tot onderwijzer ging volgen en deze op 19 jarige leeftijd voltooide. Via korte verhalen voor de krant kwam hij tot het schrijven van kinderboeken en schoolleesboekjes. De streekroman Bartje bleek meteen een succes. Het boek behoort tot de meest verkochte romans in Nederland en werd in vele talen vertaald.

Bartje is een Drents jongetje, zoontje van een landarbeider en één van de  elf kinderen in het gezin. Als het boek begint is hij bijna 6 jaar en het eindigt als hij circa 13 jaar is. Het gezin is arm en afhankelijk van de rijke boeren in de omgeving voor werk en huisvesting. Van een onbevangen kleuter, die het liefst buiten speelt en van al wat leeft geniet, groeit Bartje, door schade en schande, op tot een vastberaden jongen die besluit zijn eigen leven op een andere manier in te richten.

Het meest bekende fragment uit het boek Bartje is het moment waarop Bartje niet wil bidden voor bruine bonen die hij niet lekker vindt omdat z’n moeder hem iets anders heeft beloofd. Bij Bartje thuis zijn ze gelovig; het gezin is Nederlands Hervormd. Vooral moeder is erg gewetensvol en ook Bartje heeft een rotsvast vertrouwen in God. Volgens Bartje zal Hij hem helpen waar nodig, maar ziet ook alles wat hij niet goed doet. Vader gaat er allemaal wat losser mee om, tot verdriet van zijn vrouw.

Over het boek Bartje zei de schrijver eens: ‘Bartje heb ik geschreven vanuit mijn jeugdgevoelens, gecombineerd met mijn studie en ervaring als schoolmeester. Bartje wil een schreeuw zijn om eerlijkheid in de opvoeding, om oprechtheid en belangeloosheid tegenover het kind, dat in ons graag een kame- raad wil zien en zich telkens weer door ons bedrogen voelt. Het boek wil laten zien hoe daardoor bij het kind zich wel dezelfde ondeugden moeten ontwikkelen en dezelfde listen en achterbaksheden waar wij als grote mensen altijd mee te strijden hebben’.

Geert de Jonge: Wie aan Bartje denkt, zegt: ‘Ik bid niet veur brune bonen!’ Alle afleveringen van de televisie-serie van de NCRV heb ik destijds gezien met mijn moeder. Heel Nederland weet het waarom Bartje geen bruine bonen wilde eten.

Na meer dan veertig jaar na de televisie uitzendingen weten veel mensen  nog  steeds dat ene veel zeggende zinnetje van de kleine Drentse jongen. Bartje is er beroemd mee geworden. Een romanfiguur dus die zo tot de verbeelding spreekt, dat hij een eigen leven gaat leiden.

Dat maakt het boek Bartje beslist tot een klassieker. Een boek om nooit te vergeten, evenals de televisie-serie die in 2004 nog eens herhaald is door de NCRV.

Bartje: ‘Ik bid nie veur brune bon’n!’

Welkom bij het Holland Magazine