Ruud Lubbers | * 7 mei 1939 – † 14 februari 2018

In zijn woonplaats Rotterdam is op woensdag 14 februari 2018 oud-premier Ruud Lubbers op 78-jarige leeftijd overleden. Hij had al geruime tijd gezondheidsproblemen, waardoor hij nauwelijks nog in het openbaar verscheen. Ruud Lubbers was de langstzittende premier van Nederland. De CDA’er leidde tussen 1982 en 1994 drie kabinetten, waarvan twee met de VVD en één met de PvdA. Hij voerde naar eigen zeggen een no-nonsense beleid, dat gericht was op economisch herstel en vermindering van de staatsschuld.

Ruud Lubbers was een harde werker en een dossiervreter, die zich graag met alle beleidsterreinen bemoeide. Hij legde ministers | die daar niet altijd op zaten te wachten | graag de vraag voor of hij even met hen mee zou denken. Verder stond hij bekend om zijn wollige taalgebruik, dat wel Lubberiaans genoemd werd. Hij sprak in lange zinnen.

De overleden oud-premier woonde zijn leven lang in Rotterdam. Daar studeerde hij ook economie. In 1962 studeerde hij cum laude af. Een jaar later nam hij, | nadat zijn vader was overleden | met zijn broer de leiding over van het familiebedrijf Hollandia Kloos. Voordat er sprake was van het CDA, was Ruud Lubbers lid van de Katholieke Volkspartij. Voor die partij werd hij op zijn 34-ste minister van Economische Zaken in het kabinet-Den Uyl.

De manier waarop hij de oliecrisis aanpakte, maakte hem tamelijk populair. Hij vroeg de mensen de gordijnen wat eerder dicht te doen en stelde een autoloze zondag in. Na zijn ministerschap was hij Tweede Kamerlid. Hij volgde Willem Aantjes op als fractievoorzitter van het CDA, toen die moest opstappen na rumoer over zijn oorlogsverleden. Nadat ook Dries van Agt zich had teruggetrokken uit de landelijke politiek, werd Ruud Lubbers de onbetwiste leider van de christendemocraten.Toen hij voor het eerst het Torentje betrok, was hij net een paar dagen 43 jaar en daarmee de jongste premier die Nederland ooit heeft gekend.

Het eerste kabinet Ruud Lubbers stond in het teken van miljardenbezuinigingen. Het begrotingstekort was opgelopen tot boven de 10%. De werkloosheid groeide maandelijks met circa 15.000 mensen. Met zijn no-nonsense aanpak haalde hij de omslag van Time. Het blad noemde hem Ruud Shock.

Op zaterdag 29 oktober 1983 gingen ruim 550.000 mensen de straat op om te demonstreren tegen de plaatsing van 48 kruisraketten in Woensdrecht. Het was de grootste demonstratie in de Nederlandse geschiedenis. Twee jaar later bood het Comité Kruisraketten Nee hem 3,7 miljoen handtekeningen aan. Toen de premier een toespraak hield, keerden de demonstranten hem massaal de rug toe, maar hij zette zijn betoog voort.

In het kabinet Ruud Lubbers II verliep de samenwerking tussen CDA en VVD minder vlotjes dan in het eerste kabinet. Het kabinet sneuvelde na drie jaar over het zogenoemde reiskostenforfait. De CDA-leider voerde daarop een geslaagde campagne onder de slogan ‘Laat Lubbers zijn karwei afmaken’ en kon opnieuw een regering vormen, dit keer met de PvdA.

Het kabinet Ruud Lubbers III besloot onder meer de WAO aan te pakken. Het aantal arbeidsongeschikten was 900.000. Ruud Lubbers zei: ‘Nederland is ziek’. Hij dreigde op te stappen als de 1 miljoen gehaald zou worden. De WAO-aanpak leidde tot een crisis in de PvdA, partijleider Wim Kok bleef maar net overeind.

In 1994 verliet CDA-leider Ruud Lubbers de politiek. Hij had dat ruim van tevoren aangekondigd en Elco Brinkman aangewezen als zijn opvolger. Misschien te vroeg, meenden sommigen, want Eelco Brinkman slaagde er niet in zich te profileren als de nieuwe leider. Ruud Lubbers zelf leek de ‘kroonprins’ vlak voor de verkiezingen te laten vallen. Hij kondigde aan niet op de lijsttrekker te gaan stemmen, maar op de nummer 3 op de kandidatenlijst: Ernst Hirsch Ballin. Het CDA verloor mede door het machtsvacuüm in de partij twintig zetels.

Na zijn vertrek uit Den Haag in 1994 liep Ruud Lubbers een aantal belangrijke internationale functies mis, waaronder die van voorzitter van de Europese Commissie | tegengehouden door de Duitse bondskanselier Helmut Kohl | en secretaris-generaal van de NAVO. Hij kreeg in 2001 wel onverwacht de functie van Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen bij de Verenigde Naties. Die moest hij in 2005 neerleggen na beschuldigingen van vijf vrouwen over ongewenste intimiteiten. De beschuldigingen werden nooit bewezen, maar de schade aan zijn imago werd te groot geacht.

In 2010 was Ruud Lubbers informateur. Hij besloot toen dat er geen andere mogelijkheid meer was dan te kijken naar een minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV, hoewel hijzelf geen voorstander was van een kabinet met medewerking van de PVV. Hij legde hierover verantwoording af in de Tweede Kamer. Veel partijen vonden dat hij verder had moeten zoeken naar een meerderheidsoplossing. Maar het door hem geadviseerde kabinet Mark Rutte I kwam er wel. Overigens weinig succesvol.

Koninklijke Reactie

Koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Beatrix hebben gereageerd op het overlijden van oud-premier Ruud Lubbers. ‘Wij gedenken Ruud Lubbers als een groot staatsman met een indrukwekkend verantwoordelijkheidsgevoel’. Het koningshuis staat stil bij het economisch en sociaal herstel waar Ruud Lubbers zich twaalf jaar als premier voor heeft ingezet. ‘Latere generaties konden daarop voortbouwen. Wij gedenken hem ook als een moedig en invoelend mens. Zijn familie wensen wij kracht toe in deze moeilijke dagen’, zeggen de leden van het Koninklijk Huis in een reactie.

Het is bekend dat Ruud Lubbers een goede band met koningin Beatrix had. Twaalf jaar lang sprak hij iedere maandag met de koningin de actualiteit door bij een kopje thee.

In 2013 vertelde hij in het NPO 2 programma Nieuwsuur uitgebreid over hun band, toen koningin Beatrix haar abdicatie aankondigde. In het gesprek ging het onder meer over het feit dat koningin Beatrix altijd erg kritisch was over de vriendinnen van prins Willem-Alexander. Ik zei toen tegen haar: ‘Nu komt ene Máxima, mag ik een advies geven: wees nou eens aardig. Alexander houdt kennelijk van haar, als het niets blijkt te zijn, dan komt dat later wel. Ik gaf haar het krachtig advies: feliciteer je zoon dat hij zo’n lieve vriendin heeft gevonden’.